تمرین طراحی چهره با روش شبکهبندی؛ تنظیم نسبتها بدون حفظکردن فرمول
با شبکهبندی، جایگاه کلی اجزای چهره را از تصویر مرجع به کاغذ منتقل کنید و سپس نسبتها را با فرم واقعی، زاویه سر و ویژگیهای فردی تطبیق دهید.
چرا شبکهبندی برای تمرین طراحی چهره کاربرد دارد؟
شبکهبندی یکی از راههای تمرین انتقال نسبتها و جایگاه کلی اجزای چهره از تصویر مرجع به کاغذ است. با این روش، تصویر به خانههای کوچکتر تقسیم میشود و هنرجو میتواند مرزها و شکلهای هر بخش را جداگانه بررسی کند.
شبکهبندی جایگزین مشاهده و توجه به فرم نیست. هدف آن فراهمکردن خطوط راهنما برای مقایسه اندازهها، فاصلهها و جایگاه اجزاست؛ نه تبدیل چهره به مجموعهای از فرمولهای ثابت. فرم صورت، زاویه سر، حالت چهره و ویژگیهای فردی باید در کنار قواعد آغازین دیده شوند.
انتخاب تصویر مرجع و آمادهسازی ابزار
تصویری را انتخاب کنید که اجزای چهره در آن قابل مشاهده باشند و نور مناسب داشته باشد؛ یعنی نور، مرزهای اصلی را پنهان نکند. سپس کاغذ، مداد و خطکش را آماده کنید. تصویر مرجع میتواند چاپشده یا قابل مشاهده در کنار کاغذ باشد.
- تصویر مرجع با نور مناسب
- کاغذ طراحی
- مداد
- خطکش
- تصویر چاپشده یا مرجع قابل مشاهده
ساخت شبکه روی تصویر مرجع و کاغذ
روی تصویر مرجع شبکهای از خطوط افقی و عمودی رسم کنید و سپس شبکهای با همان تعداد خانه روی کاغذ بکشید. یکسانبودن تعداد خانهها باعث میشود هر خانه در مرجع، معادل مشخصی روی کاغذ داشته باشد. برای جزئیات بیشتر میتوانید از خانههای کوچکتر استفاده کنید؛ بااینحال، شبکه نباید آنقدر ریز باشد که کنترل فرم کلی دشوار شود.
- تعداد خانهها روی تصویر مرجع و کاغذ باید یکسان باشد.
- خانههای کوچکتر برای بررسی جزئیات بیشتر مفید هستند.
- خانههای بزرگتر انتقال فرم کلی را سادهتر میکنند، اما جزئیات کمتری نشان میدهند.
ترسیم فرم کلی سر و خطوط راهنمای اصلی
پیش از انتقال جزئیات، شکل کلی سر را بهآرامی مشخص کنید. سپس خط عمودی میانی را بکشید تا چرخش یا انحراف سر قابل بررسی باشد. خطوط افقی مربوط به چشم، زیر بینی و دهان نیز بهعنوان راهنما عمل میکنند. این خطوط جای شکل واقعی اجزا را بهطور قطعی تعیین نمیکنند؛ فقط به مقایسه موقعیتها کمک میکنند.
- فرم کلی سر
- خط عمودی میانی
- خط چشم
- خط زیر بینی
- خط دهان
انتقال طراحی خانهبهخانه
انتقال را خانهبهخانه انجام دهید. در هر خانه، ابتدا شکلهای اصلی، مرزها و تغییر جهت خطوط را پیدا کنید و سپس آنها را روی کاغذ منتقل کنید. برای نمونه، ممکن است بخشی از خط گونه، پل بینی یا محدوده مو در یک خانه قرار بگیرد؛ جای آن را نسبت به مرزهای خانه بسنجید و بعد رسم کنید.
فضای خالی نیز برای کنترل نسبتها مفید است. فاصله میان یک خط و لبه خانه یا شکل ناحیهای که هنوز چیزی در آن رسم نشده، میتواند به مقایسه با تصویر مرجع کمک کند. جزئیات چشم، مو و بافت پوست را پس از تثبیت فرم کلی اضافه کنید.
- در هر خانه ابتدا مرزها و شکلهای اصلی را ببینید.
- به مسیر خطوط و نسبت فضای خالی به فرم توجه کنید.
- جزئیات را به مراحل بعد موکول کنید.
- طرح را پیوسته با همان خانه در تصویر مرجع مقایسه کنید.
بررسی جایگاه چشمها، بینی، دهان، ابروها و گوشها
پس از انتقال شکلهای اصلی، جایگاه اجزای چهره را کنترل کنید. چشمها را نسبت به خط میانی و فاصله میان آنها بررسی کنید. سپس ابروها، بینی، دهان و گوشها را با خطوط شبکه و خانههای اطرافشان مقایسه کنید. هدف، پیدا کردن اختلاف میان طرح و تصویر مرجع است، نه جستوجوی یک جایگاه همیشگی.
- آیا چشمها نسبت به خط راهنما در جایگاه مناسبی قرار گرفتهاند؟
- آیا ابروها با فرم پیشانی و زاویه سر هماهنگاند؟
- آیا بینی و دهان نسبت به خطوط راهنما و خانههای اطراف درست منتقل شدهاند؟
- آیا گوشها نسبت به چشمها و زیر بینی در موقعیتی مشابه مرجع قرار دارند؟
نسبتهای کلاسیک؛ نقطه شروع، نه فرمول ثابت
نسبتهای کلاسیک میتوانند نقطه شروعی برای کنترل طراحی باشند. در نمای روبهرو، تقسیمبندی تقریبی عرض چهره، فاصلهای نزدیک به اندازه یک چشم میان دو چشم و ارتباط تقریبی گوشها با محدوده خط چشم تا زیر بینی، به مشاهده اولیه کمک میکنند. جایگاه دهان را نیز میتوان نسبت به خط زیر بینی و چانه بررسی کرد؛ در برخی راهنماهای آموزشی، خط اتصال لبها تقریباً در میانه فاصله بینی تا چانه سنجیده میشود.
این قواعد فرمول ثابت نیستند. حتی در نمای روبهرو، فرم فک، اندازه پیشانی، حالت دهان و ویژگیهای فردی میتوانند جایگاه اجزا را تغییر دهند. تصویر مرجع معیار اصلی مقایسه است.
- در نمای روبهرو، عرض چهره را میتوان بهطور تقریبی به بخشهایی تقسیم کرد.
- فاصله میان دو چشم در برخی الگوهای آغازین تقریباً بهاندازه یک چشم در نظر گرفته میشود.
- جایگاه گوشها و دهان را میتوان در ارتباط تقریبی با خطوط چشم، زیر بینی و دهان بررسی کرد.
- این تقسیمبندیها برای همه چهرهها قطعی و یکسان نیستند.
تطبیق شبکه با زاویه و ویژگی فردی
خطوط راهنمای نمای روبهرو را نباید بدون تطبیق برای هر تصویری به کار برد. در سهرخ یا نیمرخ، خط میانی و جایگاه چشمها، بینی، دهان و گوشها نسبت متفاوتی با سطح تصویر پیدا میکنند و به مشاهده جداگانه نیاز دارند.
چهره کودکان، حالتهایی مانند لبخند یا اخم و سبکهای اغراقشده نیز ممکن است با الگوهای نمای روبهرو تفاوت داشته باشند. در این موارد، شبکه باید به مشاهده تصویر کمک کند، نه اینکه شکل مرجع را مجبور به پیروی از الگویی ثابت کند.
- نمای سهرخ و نیمرخ به تطبیق و مشاهده جداگانه نیاز دارند.
- سن، حالت چهره و سبک اغراقشده میتواند نسبتها و شکلها را تغییر دهد.
- با تغییر زاویه، میزان دیدهشدن و همراستایی اجزا نیز تغییر میکند.
کمرنگکردن و حذف تدریجی خطوط راهنما
در پایان تمرین میتوانید خطوط شبکه را کمرنگ یا بهتدریج حذف کنید. این مرحله یک پیشنهاد تمرینی برای دیدن شکل نهایی و بررسی طرح است، نه یک قانون قطعی یا نتیجهای اثباتشده درباره برتری این روش. اگر با پاککردن شبکه، جایگاه اجزا مبهم شد، بخشی از خطوط را نگه دارید و نسبتها را دوباره با تصویر مرجع کنترل کنید.
- ابتدا خطوط اصلی و فرم کلی را بررسی کنید.
- شبکه را بهآرامی کمرنگ کنید.
- اگر بخشی از فرم نادرست است، پیش از حذف کامل خطوط آن را اصلاح کنید.
- در پایان، طرح را با تصویر مرجع مقایسه کنید.
جمعبندی و چکلیست کنترل نهایی
تمرین را با بررسی فرم کلی سر، جهت خط میانی و موقعیت اجزای اصلی تمام کنید. شبکه زمانی در این تمرین کاربرد دارد که به مقایسه نسبتها و جایگاهها کمک کند؛ بنابراین نتیجه را فقط با تمیزی خطوط نسنجید. خطوط راهنما را در حدی نگه دارید یا حذف کنید که ساختار نهایی طراحی را بهتر ببینید.
مشاهده مستقیم، توجه به فرم و تطبیق با ویژگیهای هر چهره همچنان بخش اصلی تمرین هستند.
- فرم کلی سر با تصویر مرجع هماهنگ است؟
- خط عمودی میانی با زاویه سر سازگار است؟
- چشمها، ابروها، بینی، دهان و گوشها در جایگاه تقریبی درست قرار دارند؟
- فاصلهها و اندازههای کلی با مرجع قابل مقایسهاند؟
- آیا قواعد کلاسیک با ویژگیهای همین چهره تطبیق داده شدهاند؟
- آیا جزئیات پس از تثبیت فرم کلی اضافه شدهاند؟
در پنزیشاپ بیشتر ببینید
پرسشهای پرتکرار
شبکهبندی در طراحی چهره چه کمکی میکند؟+
شبکهبندی کمک میکند جایگاه کلی اجزای چهره و نسبت میان بخشهای مختلف را از تصویر مرجع به کاغذ منتقل کنید. این روش جایگزین مشاهده و توجه به فرم نیست؛ بلکه برای کنترل بهتر موقعیت و اندازه شکلها به کار میرود.
برای تمرین طراحی چهره با روش شبکهبندی چه ابزارهایی لازم است؟+
به تصویر مرجع با نور مناسب، کاغذ، مداد و خطکش نیاز دارید. اگر تصویر را چاپ میکنید، میتوانید شبکه را با خطکش و مداد روی آن بکشید و شبکهای با همان تعداد خانه روی کاغذ ایجاد کنید.
چرا تعداد خانههای شبکه روی تصویر مرجع و کاغذ باید یکسان باشد؟+
وقتی تعداد خانهها یکسان باشد، هر بخش از تصویر مرجع جای مشخصی روی کاغذ پیدا میکند. در این حالت میتوانید مرزها و شکلهای داخل هر خانه را جداگانه بررسی و منتقل کنید.
آیا نسبتهای کلاسیک چهره فرمولی ثابت هستند؟+
خیر. نسبتهای کلاسیک فقط نقطه شروعی برای مشاهدهاند. فرم صورت، زاویه سر، حالت چهره و ویژگیهای فردی میتوانند این نسبتها را تغییر دهند؛ بنابراین باید آنها را با تصویر مرجع مقایسه کرد، نه اینکه بهعنوان قانون همیشگی به کار برد.
چگونه جایگاه چشمها، بینی، دهان و گوشها را با شبکه بررسی کنیم؟+
ابتدا خطوط راهنمای عمودی و افقی را روی طرح مشخص کنید، سپس ببینید هر جزء در کدام خانه یا نسبت به کدام خط قرار گرفته است. جایگاه چشمها، ابروها، بینی، دهان و گوشها را با تصویر مرجع مقایسه کنید و به فاصلهها و همراستاییهای تقریبی توجه داشته باشید.
آیا میتوان خطوط شبکه را در پایان تمرین حذف کرد؟+
بله، کمرنگکردن یا پاککردن تدریجی خطوط شبکه میتواند یک پیشنهاد تمرینی برای بررسی شکل نهایی باشد. این کار را نباید یک قانون قطعی یا روشی با برتری اثباتشده نسبت به طراحی آزاد در نظر گرفت.
آیا قواعد نسبتهای نمای روبهرو برای نیمرخ و سهرخ هم کاربرد یکسان دارند؟+
خیر. قواعد نمای روبهرو نباید بدون تطبیق برای نیمرخ و سهرخ استفاده شوند. با تغییر زاویه سر، جایگاه و دیدهشدن اجزای چهره تغییر میکند. چهره کودکان، حالتهای مختلف و سبکهای اغراقشده نیز به مشاهده و تطبیق جداگانه نیاز دارند.
خانههای کوچکتر شبکه چه زمانی مفید هستند؟+
وقتی به بررسی جزئیات بیشتری نیاز دارید، خانههای کوچکتر میتوانند انتقال مرزها و شکلهای ظریفتر را آسانتر کنند. بهتر است ابتدا فرم کلی و نسبتهای اصلی را کنترل کنید و بعد سراغ جزئیات بروید.
منابع و مراجع
- Creating the grid — State Library of New South Wales
شبکهبندی تکنیکی مفید برای طراحی پرتره است و میتوان با استفاده از تصویر مرجع، خطکش و مداد شبکهای روی تصویر ایجاد کرد. این منبع برای بخش معرفی ابزار و مرحله ایجاد شبکه قابل استفاده است.
- Introduction to Portrait Art Using The Grid Drawing Method — Tombow USA Blog
روش مقدماتی شبکهبندی شامل چاپ تصویر مرجع، رسم شبکه با خطکش و مداد روی تصویر و کاغذ با تعداد خانه یکسان، انتقال طراحی خانهبهخانه و سپس پاککردن شبکه است. منبع همچنین پیشنهاد میکند تصویر مرجع نور مناسبی داشته باشد و برای جزئیات بیشتر از خانههای کوچکتر استفاده شود.
- Positioning the Eyebrows, Ears, and Nose and Mouth — The Open University, OpenLearn Create
برای تعیین جایگاه اجزای چهره میتوان محدوده پیشانی تا چانه را به بخشهای مساوی تقسیم کرد؛ ابروها، بینی و گوشها در ارتباط با خطوط راهنما قرار میگیرند و خط اتصال لبها تقریباً در میانه فاصله بینی تا چانه بررسی میشود. این منبع برای توضیح خطوط راهنمای عمودی و افقی و تأکید بر نسبتهای تقریبی مناسب است.
- Drawing a Face — MyLearning؛ منبع آموزشی مرتبط با مجموعههای Sheffield
راهنمای آموزشی پیشنهاد میکند ابتدا فرم کلی سر و خط عمودی میانی ترسیم شود، سپس خط چشم، خط زیر بینی و خط دهان مشخص شود. برای نمای روبهرو، تقسیم عرض چهره به پنج بخش، فاصله تقریبی بهاندازه یک چشم میان دو چشم، همراستایی تقریبی گوشها با خط چشم تا زیر بینی و ارتباط گوشههای دهان با مردمکها بهعنوان قواعد آغازین معرفی شدهاند.
